بهداشت محیط

از ديرباز حشرات و جانوران موذي به سبب ايجاد مزاحمت براي انسان و ساير موجودات زنده مورد توجه قرار گرفته اند .اين موجودات با گزش و نيش خود مزاحمت بسياري براي انسان فراهم مي آورند و گاه نيش سمي آنان مرگ موجودات را به همراه داشته و مشكلات عديده اي پيامد اين گزش مي باشد .گاهي اوقات نيش و گزش باعث تحريك و آلرژي شديد مي شود .انتقال عوامل بيماري زا به روشها و به صورت مختلف توسط حشرات و جانوران موذي و ايجاد اپيدمي هاي چندان بزرگ جان هزاران انسان را با خطر جدي مواجه نموده و گاهي سبب مرگ مي شود .

در ادامه به معرفي چند نمونه از حشرات و جانوران موذي از لحاظ اهميت پزشكي و راههاي مقابله با آنها پرداخته ميشود .

پشه ها 




اهميت پزشكي :

بيماريهاي مالاريا ،وشرريا بانكروفتي ،تب زرد ،تب دانگ ،بروگيا مالائي ،آربوويروسها و ويروسهاي مولد آنسفاليت بيماريهايي هستند كه توسط پشه ها منتقل مي شود .

راههاي مبارزه :

الف )مبارزه با لاروها

1- مبارزه بيولوژيك :استفاده از ماهيها مانند آفانيوس و گامبوزيا

2- مبارزه فيزيكي :زهكشي اراضي ،از بين بردن آبهاي راكد ،جلوگيري از ورود فاضلابها به اراضي كشاورزي ،پركردن گودالها و چاله ها ،ايجادتغيير شكل درلانه هاي لاروي،كندن و از بين بردن گياهان آبزي

3- مبارزه شيميايي:استفاده از حشره كشهايي كه خاصيت لارو كشي دارند مانند Abate ،استفاده از روغنهاي معدني مانند نفت و گازوئيل

4- مبارزه تلفيقي :تلفيق دو يا چند راه مبارزه مانند تلفيق مبارزه بيولوژيك و شيميايي

ب )مبارزبا بالغين

1- محافظت شخصي :مسدود كردن در و پنجره با استفاده از توريها –استفاده از پشه بندو پشه كشهاي برقي –استفاده از آئروسل ها(اسپري) –استفاده از دور كننده ها (پمادهاي حاوي دي متيل فتاليت)

2-سم پاشي ابقايي :استفاده از حشره كش ها مشروط بر اينكه مقاومت نسبت به آنها مشاهده نشده باشد .


مگس خانگي


اهميت پزشكي :
در انتقال بسياري از عوامل بيماريزا از طريق مكانيكي (برگرداندن غذاي خورده شده ،مدفوع ، بر روي سطوح و مواد غذايي )نقش دارد از جمله :

-ويروسها (از قبيل فلج اطفال،تراخم،هپاتيت )

-ريكتزياها و باكتريها (از قبيل تب كيو ،وبا ،حصبه ،سل ،جذام ،سياه زخم)

راههاي مبارزه

الف )بهسازي محيط

-قراردادن مواد زائد و زباله داخل كيسه زباله پلاستيكي و بستن زدن آنها ،سوزاندن و دفن زباله

ب)مبارزه فيزيكي

-نصب توري بر روي درب پنجره و هواكش ساختمان ها

-نصب تله هاي نوري ماوراءبنفش در فروشگاههاي مواد غذايي و رستوران ها

ج)مبارزه شيميايي

-استفاده از اسپري حشره كش

-سم پاشي اماكن داخلي و خارجي با استفاده از حشره كشهاي ابقائي به شرط نداشتن مقاوت نسبت به آنها

-استفاده از طناب هاي آغشته به حشركشها

-استفاده از طعمه هاي جامد يا مايع :مخلوط شكر يا سبوس با حشره كش به غلضت 1تا2 درصد و قرار دادن آنها در دسترس مگس ها

-سم پاشي مرتب محل جمع آوري زباله ها


ساس تختخواب =ساس رختخواب



اهميت پزشكي :

آزار نيش و گزش ،ايجاد آلرژي و ناراحتي مي كند .

راههاي مبارزه :

-دقت در هنگام خريداري لوازم چوبي دست دوم

-مبارزه شيميايي (استفاده از مالاتيون 2 درصد –استفاده از ديازينون 5/0 درصد –استفاده از پريمفوس متيل 1درصد –استفاده از پروپكسور=بايگون 1 درصد –استفاده از كارباريل 1 درصد(سوين ) –استفاده از بنديو كارب 24/0 درصد(فايكام) –استفاده از دلتامترين 005/0 درصد –استفاده از بيوزرمترين

توجه :بايد كليه شيارها ،شكافها، درز لوازم چوبي و كف اطاقها سم پاشي شود .براي هر 25 تا 50 متر 1 ليتر حشره كش كافي است .فاصله 2 سم پاشي كمتر از دو هفته نباشد .

 
شپش سر و بدن  


اهميت پزشکي :

انتقال بيماريهاي پديکولوزيس ‘ تيفوس اپيدميک و آندميک ‘تب خندق ‘تب راجعه اپيدميک ‘تيفوئيد ‘تب ولگردان توسط شپش بدن مي گردد و بيماري زرد زخم توسط شپش سر ايجاد مي شود .

راههاي مبارزه :

1-شپش سر :

-رعايت بهداشت شخصي و آموزش بهداشت در مدارس

-شستشوي مرتب سر با آب گرم و صابون يا شامپو

-شانه کردن موها با استفاده از شانه هاي فلزي يا چوبي دندانه ريز

-استفاده از شامپوهاي اختصاصي مانند شامپو پرمترين 1 درصد

-استفاده از گرد حشره کشها مانند پرمترين 5/0 درصد ومالاتيون 1 درصد

2-شپش بدن :

-تعويض لباسها

-عدم استفاده از لباسهاي ديگران

-شستشوي لباسها و ملحفه ها در حرارت 60 درجه سانتيگراد

-اطو کشيدن لباسها خصوصا درزها و چين هاي لباسها

-عدم استفاده از ملحفه ها و لباسهاي آلوده به مدت 1 ماه

-استفاده از گرد حشره کشها ‘مانند استفاده از کارباريل (سوين ) 5 درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 1 درصد ‘تمفوس 2 درصد ‘و ساير حشره کشهايي که شپشها نسبت به آنها مقاومت نشان نداده اند مشروط بر اينکه مورد مورد تاييد وزارت بهداشت و درمان باشد.
 

ککها   

                  



اهميت پزشکي:

1- آزار نيش و گزش ککها

2- طاعون

3- تيفوس آندميک

4- سستودها

5- سالمونلوزيس

مبارزه :

1-حفاظت شخصي

استفاده از مواد دور کننده مانند بنزيل بنزوات ‘دي متيل فتالات و دي اتيل تولاميد

2-حيوانات خانگي

-گردپاشي حيوان :مالاتيون 5-2 درصد ‘کارباريل 5-3 درصد و پرمترين 1 درصد

-سم پاشي محيط زيست :مالاتيون 2 درصد ‘ديازينون 5/0 درصد (سم پاشي هر دو هفته يکبار تکرار شود .

3-اماکن مسکوني

-سم پاشي منازل و مسير حرکت جوندگان :مالاتيون 5 درصد ‘ديازينون 2 درصد و کارباريل 5-3 درصد

-گردپاشي کف منازل :بنديوکارب(فايكام ) 1 درصد ‘کارباريل 5(سوين ) درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 1 درصد ‘دلتامترين 005/0 درصد
پرمترين 5/0 درصد ديازينون 2 درصد ‘مالاتيون 5 درصد و پريمفوس متيل 2 درصد

سوسريها (سوسکها )




اهميت پزشکي :

عوامل بيماري زا را بطور مکانيکي منتقل مي کند مانند:ويروسها (ويروس فلج اطفال )‘تک ياخته ها ‘ باکتريها ‘کرمها و نماتدها ‘دفع مواد آلرژي زا

مبارزه :

1-بهسازي محيط و کنترل مکانيکي

-جلوگيري از ورود سوسريها به داخل ساختمانها ‘نصب توري بر روي دربها و چاههاي فاضلاب ‘کنترل لوازمي که وارد منازل مي شود مانند :گوني هاي برنج ‘شانه هاي تخم مرغ ‘و سبزيجات

-جمع آوري پس ماندهاي غذا

-نگهداري غذا در ظروف در بسته

-قراردادن زباله در کيسه هاي پلاستيکي و بستن درب آنها و يا ظروف سربسته و دفع به موقع آنها

-درزگيري شکافها

2-مبارزه شيميايي

-استفاده از طعمه ها (مواد غذايي حاوي قند ، چربي و نشاسته به علاوه يك حشره كش يا استفاده از اسيد بوريك به علاوه ماده نشاسته دار و زرده تخم مرغ)

-استفاده از سموم مختلف مشروط بر اينکه نسبت به اين سموم مشاهده نشده باشد .

-استفاده از مالاتيون 5 درصد ‘ديازينون 2 درصد ‘دوراسبان 2 درصد ‘بايگون 1 درصد و سايپرمترين

-استفاده از نفت و گازوئيل(به ميزان 1تا2 قاشق ) در مناطق آلوده به سوسري آمريكايي داخل چاههاي فاضلاب (دقت شود لوله پليكا نباشد )



عقربها                                                               

اهميت پزشکي

گزش عقربها مشکلاتي براي انسانها ايجاد مي نمايد که از يک واکنش موضعي جزئي تا دگرگونيهائي که منجر به مرگ مي شود متغير است .علائم کلينيکي بستگي به نوع گونه عقرب ‘مقدار سم دريافت شده ‘قواي جسماني ‘موقعيت سني ‘تعداد نيش و فصل گزش متفاوت است .
ماده سمي در نيش عقربها بستگي به اندازه آنها ندارد .تعدادي از عقربهاي بزرگ بدون خطر مي باشند و نيش آنها فقط باعث تورم و التهاب و سوزش مي شود در حاليکه اغلب گونه هاي کوچک خطرناک هستند .سم عقرب داراي موادي است که روي اعصاب تاثير مستقيم داشته و علائم مسمويت را ايجاد مي کند که شامل عرق زياد ‘تنفس سريع ‘تهوع ‘استفراق ‘تشنج ‘و افزايش ترشحات بدن مي باشد .مرگ غالبا به علت فلج دستگاه تنفس و نارسائي قلب پيش مي آيد .

مبارزه با عقربها:

1-داخل اماكن

-استفاده از امولسيون حشره کشهاي :بنديو کارب(فايكام ) 48/0-24/0 درصد ‘پروپکسور 2 درصد ‘ليندين 5/0 درصد

-استفاده از گرد حشره کشهاي :بنديو کارب (فايكام )1 درصد ‘کارباريل(سوين ) 5-2 درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 2 درصد ‘ليندين 1 درصد

2-در خارج ازاماکن

-استفاده از حشره کشهاي فوق ‘دقت شود قسمتهايي از ساختمان که با خاک تماس دارند مانند پي ها و ستون هاي لااقل تا 60 سانتي متري سم پاشي شود .

اقدامات احتياطي

-پوشيدن کفش در مناطق آلوده ‘خصوصا شبها

-دقت درهنگام پوشيدن لباسها

-قراردادن يخ در محل عقرب گزيدگي تا رساندن بيمار به مراکز بهداشتي


مارها


اهميت پزشكي :

هر ساله تعدادي از مردم(به ويژه كودكان) در اثر نيش مار جان خود را از دست مي دهند .اين افراد بيشتر افرادي هستند كه در بوته زارها و علف زارها تردد مي كنند .

علائم محلي مارگزيدگي :

الف )علامت نيش يا دندان مار بر روي پوست ،جاري شدن خون ،ورم ،درد شديد ،احساس سوزش ،وجود لكه ،درمحل گزيدگي

ب)علائم عمومي :تهوع ،استفراغ ،عرق شديد ،تب و لرز،سرد شدن پوست ،رنگ پريدگي ،سردرد ،سر گيجه ،احساس سستي و ضعف ،اشكال در بلع غذا ،اشكال در تكلم وتنفس ،كند يا تند شدن نبض ،تيرگي ديد و افتادگي پلك چشم ،خونريزي عمومي ،اضطراب و شوك

ج)علائمي كه با تاخير به وجود مي آيد :سستي ،بي حسي ارگانهاي بدن ،سوزش ،شل شدن ماهيچه ها ،اشكال در تنفس ،بهم ريختن افكار ،فلج

مبارزه با مار :

1-استفاده از چسبهاي نظير آترارت و تله هاي محتوي ماده چسبناك (مقداري از اين چسبها را بر روي تكه سنگ يا كاشي ريخته و آن را در محل رفت و آمد مار بيشتر در كنار و حاشيه ديوار قرار دهيد )

2-استفاده از طعمه هاي محتوي سموم

اقدامات احتياطي :

جلوگيري از تجمع لوازم اسقاطي ،الوار ،سنگ و خاك نزديك اماكن مسكوني
+ نوشته شده در  یکشنبه بیست و چهارم مرداد 1389ساعت 11:1  توسط داریوش محمدخانی  | 

 

     تغذیه صحیح یکی از عوامل مهم حیاتی در تأمین سلامت و بهداشت هر شخص ، خانواده یا جامعه است . با استفاده از غذای لازم وکافی ، جنبش و حیات ، کارآیی و فعالیت ، رضایت خاطر ، نشاط زندگی و قدرت مبارزه با مشکلات در انسان تأمین می شود ، به علاوه سلامت و بهداشت سن های بعدی نیز تضمین و افزون می گردد . گر چه ظرفیت تفکر و اندیشه صحیح و توانایی و قدرت عضلانی تا حدی امری توارثی است ولی نوع تغذیه برروی سازندگی و حفظ و پرورش آنها تأثیر غیر قابل تردیدی دارد . نوع تغذیه هر ملّتی ارزش و مفهوم وضع اقتصادی و سیاسی و بین المللی افراد و اهالی آن جامعه را مشخص می سازد.

برخی نکات بهداشتی در مورد اصول تغذیه صحیح و مناسب:

 مواد غذایی مورد نیاز بایستی از فروشگاه هایی خریداری گردند که بهداشتی بوده و به کلیه وسایل حفظ و نگهداری مواد غذایی مجهز باشند.

--قبل از انبار کردن مواد غذایی لازم است از عدم آلودگی آنها به حشرات ، کپک ها و غیره مطمئن بود. تا آنجا که ممکن است بایستی از محصولات تازه برای ذخیره سازی استفاده کرد . در غیر ای ن صورت بایستی مواد اولیه به ترتیبی که انبار می شوند مصرف گردند تا از کهنه شدن زیاد از حد آنها جلوگیری شود.

لازم است مواد غذایی در ظروف کاملاً سرپوشیده و درب دار نگهداری شوند تا از آلودگی آنها به حشرات و جوندگان جلوگیری شود . ضمناً از قرار دادن مواد غذایی در تماس مستقیم با سطح زمین باید خودداری شود.

هر چند وقت یک بار مواد غذایی را بایستی جابجا کرده و کنترل نمود. کیسه های محتوی مواد غذایی به خصوص سیب زمینی و پیاز بایستی دقیقاً کنترل شود . تا مربوط به کیسه های حمل سموم دفع آفات و کودشیمیایی نبوده و باعث آلودگی و مسمومیت نگردد.

غذاها و مواد غذایی آلوده به حشرات را باید معدوم نمود تا از گسترش آلودگی جلوگیری شود. به هنگام شروع کار در آشپزخانه و پس از اتمام کار باید دستها را با آب گرم و صابون شست . شستشوی دست ها پس از هر بار توالت رفتن نیز الزامی است.

به هنگام طبخ غذا نباید همزمان عملیاتی از قبیل رد و بدل کردن اشیاء ، جابجایی آنها ، نظافت خانه و غیره انجام شود. به هنگام طبخ و توزیع غذا نباید مستقیماً روی مواد غذایی سرفه یا عطسه شود . همچنین نباید دست را در دهان ، بینی و گوش کرده و یا به صورت و مو و سایر نقاط بدن مالید و یا سیگار کشید.

با زخم های باز و هنگام بیماری نباید به کار در آشپزخانه و طبخ غذا مشغول شد. در هنگام پختن غذا و توزیع آن بهتر است لباس مرتب و تمیز پوشیده ، از روپوش و روسری مخصوص استفاده شود. لازم است ناخن ها را به طور مرتب کوتاه کرده و به طور کلی در بهداشت فردی کوشا بود. غذاهای پخته را نباید بیش از دوبار توزیع نموده و باز هم نگهداری کرد. بهتر است روی تمام مواد غذایی که در معرض هوا قرار دارند در مواقع غیر لازم پوشانده شود. از کاغذ باطله ، پاکت مستعمل و امثال این ها نباید برای بسته بندی هیچ نوع غذایی استفاده کرد. کلیه دستگاه ها ، لوازم و وسایل مورد استفاده در آشپزخانه ، باید در مقابل خراش ، زنگ ، مواد پاک کننده و مواد ضد عفونی کننده مقاوم باشند.

عمل شستشوی وسایل مورد استفاده بایستی بلافاصله پس از کاربرد و زمانی که هنوز باقیمانده غذا خشک نشده اند انجام گیرد . ضمناً پس از شستشو بایستی آن ها را خشک نموده و در جای محفوظی نگهداری نمود تا از آلودگی آن ها جلوگیری شود.

لازم است به تعداد کافی سطل زباله فلزی و یا پلاستیکی محکم درب دار قابل تمیز کردن و شستشو در محل وجود داشته و هر روز تخلیه و تمیز شوند.

در حوالی آشپزخانه نبایستی به هیچ وجه زباله های خانگی و فضولات و سایر عوامل جلب حشرات و جوندگان وجود د اشته باشد . برای جلوگیری از ورود مگس و سایر حشرات در آشپزخانه نیز بهتر است تمام درب ها و پنجره ها مجهز به تور سیمی بوده و در موارد لزوم ،ضمن استفاده از حشره کش ها ، لوی درب های ورودی ، نوار آغشته به سم آویزان شود.

رعایت دستورات ساده زیر در آشپزخانه باعث می شود که احتمال بروز مسمومیت غذایی به حداقل برسد.
• همیشه قبل از تهیه غذا دست های خود  را بشویید

• کارد و تخته آشپزخانه باید بلافاصله پس از استفاده شسته شده و در هوای آزاد خشک شوند.

• سطل زباله آشپزخانه را در فواصل کوتاه تخلیه کنید.

• گوشت، ماهی خام و تخم مرغ را جدا از سایر مواد غذایی نگه داری کنید و پس از تماس با هر یک از این مواد غذایی ، دست های خود را بشویید.

• برای خرد کردن گوشت یا مرغ یا ماهی ، از یک تخته آشپزخانه مجزا از تخته مورد استفاده برای خرد کردن سبزیجات و میوه جات استفاده کنید.

• مواد غذایی نگه داری شده در یخچال یا فریزر  را فقط یک بار گرم کنید و در حین گرم کردن نیز از حرارت زیاد استفاده کنید تا میکروب های احتمالی موجود در مواد غذایی از بین بروند .

• همیشه بر روی کیسه نگه داری مواد غذایی در فریزر تاریخ روز را بنویسید تا مواد غذایی در زمان مجاز استفاده شوند.

  • موادغذایی که زودتر فریز گردیده اند مصرف گردد.

• غذای پخته شده را برای مدت طولانی در خارج از یخچال نگه داری نکنید.

• قبل از قرار دادن مواد غذایی پخته در یخچال و یا فریزر ،  صبر کنید تا کاملاً خنک شده باشد.

• همه مواد غذایی و نوشیدنی را در ظرف در بسته نگه داری کنید یا نایلون تمیز روی آن بکشید و سپس در یخچال یا فریزر نگه داری کنید تا احتمال ورود میکروب به آن کاهش یابد.

دستورالعمل شستن دستها قبل از تهیه غذا:

دستها باید با آب گرم و صابون به مدت 15 تا 20 ثانیه به طریقه زیر و بترتیب شسته شوند:

  -دستها را مرطوب کنید

-از صابون مایع استفاده کنید

-کف دستها را خوب به هم بمالید

-انگشتان را بشوئید

-مچ ها را بشوئید

-شست را بشوئید

-بین انگشتان را بشوئید

-شیر آب را بشویید

-آبکشی کنید

- با دستمال کاغذي خشک کنید

-شیر آب را با همان دستمال ببندید

همانگونه که میدانیم شستن دستها از اساسی ترین اصول مهم در پیشگیری ازانتقال بیماریهای منتقله از راه غذا میباشد .


ادامه مطلب
+ نوشته شده در  شنبه چهاردهم آذر 1388ساعت 11:53  توسط داریوش محمدخانی  | 

 

کارشناسان درباره بيماري آنفلوانزاي خوکي،‌ علل ابتلا و شيوه هاي درمان اعلام کردند انفلوانزاي خوکي بيماري تنفسي خوکها است که از ويروس آنفلوانزا نوع "A" نشات مي گيرد. همه گيري هاي انفلوانزاي خوکي به طور مرتب گزارش مي شود. به صورت عادي اين ويروس به انسان ها اسيبي نمي‌رساند اما گاهي اوقات مي‌تواند انسانها را نيز الوده کند. اغلب اوقات موارد انساني انفلوانزاي خوکي نزد افرادي به وقوع مي پيوندد که در فاصله نه چندان دوري در نزديکي خوک ها بسر مي برند اما امکان دارد ويروس از انسان به انسان ديگري منتقل شود.

نوع جديد انفلوانزا که در مکزيک و امريکا کشف شد ترکيبي از ويروس هاي انفلوانزاي خوکي، انساني و حاد پرندگان است.

کارشناسان در پاسخ به اين پرسش که ايا نوع جديد ويروس انفلوانزاي خوکي واگير است يا خير افزودند مرکز کنترل و پيشگيري بيماري ها در امريکا به اين نتيجه رسيده است که اين نوع جديد واگير از انساني به انسان ديگر منتقل مي شود اما تاکنون مشخص نشده است که ايا اين نوع ويروس به آساني در ميان انسان ها شايع مي‌شود يا خير.

اين کارشناسان درباره علائم اين بيماري نزد افراد افزودند علائم انفلوانزاي خوکي در ميان انسان ها به آنفلوانزاي انساني يعني تب بيشتر از 38د رجه، سرفه، گلودرد، سردرد ، احساس سرما و خستگي شباهت دارد. برخي از افراد نيز پس از مبتلا شدن به اين بيماري دچار اسهال و استفراغ مي شوند.

کارشناسان بهداشتي درباره راههاي ابتلا به انفلوانزاي خوکي نوشت انتشار انفلوانزاي خوکي از دو راه صورت مي‌گيرد يکي تماس با خوک هاي بيمار و ديگري محيط الوده و تماس با افرادي که به انفلوانزاي خوکي دچار شده‌اند.

خبرگزاري شين هوا از پکن درباره داروهاي موجود عليه انفلوانزاي خوکي نوشت مقامات ذيصلاح در برخي از کشورها استفاده از داروهاي تاميفلو و رلنزاTamiflu Relenza را در چارچوب درمان و پيشگيري از اين بيماري تجويز مي کنند.

اين داروهاي ضد ويروس مي تواند از گسترش ويروس آنفلوانزا نزد بيماران و از پيچيدگي هاي بدتر بيماري جلوگيري کند.

 

توصیه های بهداشتی جهت پیشگیری از آنفلوانزای خوکی:

راههای پیشگیری از ابتلا وگسترش بیماری آنفلوانزا:

1-شتشوی مکرر دست با آب وصابون

2-هنگام عطسه وسرفه دهان وبینی خود را بپوشانید.

3-ازانداختن دستمال کاغذی های مصرف شده در محیط ومعابرعمومی خوداری نمایید.

4-از روبوسی ودست دادن با دیگران خودداری نمایید.

5-هنگام بیماری ار دست زدن به چشم ها وبینی خودداری نمایید.

6-هنگام بیماری به اندازه کافی استراحت نماییدو تا بهبودی از ورود به مکانهای شلوغ (مدارس ، محل کار و...)خودداری گردد.

7-هنگام بیماری تغذیه مناسب داشته باشید.

 

+ نوشته شده در  پنجشنبه پنجم آذر 1388ساعت 10:52  توسط داریوش محمدخانی  | 

 حشرات و جانوران موذي به سبب ايجاد مزاحمت براي انسان و ساير موجودات زنده مورد توجه قرار گرفته اند .اين موجودات با گزش و نيش خود مزاحمت بسياري براي انسان فراهم مي آورند و گاه نيش سمي آنان مرگ موجودات را به همراه داشته و مشكلات عديده اي پيامد اين گزش مي باشد .گاهي اوقات نيش و گزش باعث تحريك و آلرژي شديد مي شود .انتقال عوامل بيماري زا به روشها و به صورت مختلف توسط حشرات و جانوران موذي و ايجاد اپيدمي هاي چندان بزرگ جان هزاران انسان را با خطر جدي مواجه نموده و گاهي سبب مرگ مي شود .

 چند نمونه از حشرات و جانوران موذي  كه از لحاظ اهميت پزشكي و راههاي مقابله با آنها مورد توجه ميباشند


پشه ها

اهميت پزشكي :

بيماريهاي مالاريا ،وشرريا بانكروفتي ،تب زرد ،تب دانگ ،بروگيا مالائي ،آربوويروسها و ويروسهاي مولد آنسفاليت بيماريهايي هستند كه توسط پشه ها منتقل مي شود .

راههاي مبارزه :

الف )مبارزه با لاروها

1- مبارزه بيولوژيك :استفاده از ماهيها مانند آفانيوس و گامبوزيا

2- مبارزه فيزيكي :زهكشي اراضي ،از بين بردن آبهاي راكد ،جلوگيري از ورود فاضلابها به اراضي كشاورزي ،پركردن گودالها و چاله ها ،ايجادتغيير شكل درلانه هاي لاروي،كندن و از بين بردن گياهان آبزي

3- مبارزه شيميايي:استفاده از حشره كشهايي كه خاصيت لارو كشي دارند مانند Abate ،استفاده از روغنهاي معدني مانند نفت و گازوئيل

4- مبارزه تلفيقي :تلفيق دو يا چند راه مبارزه مانند تلفيق مبارزه بيولوژيك و شيميايي

ب )مبارزبا بالغين

1- محافظت شخصي :مسدود كردن در و پنجره با استفاده از توريها –استفاده از پشه بندو پشه كشهاي برقي –استفاده از آئروسل ها(اسپري) –استفاده از دور كننده ها (پمادهاي حاوي دي متيل فتاليت)

2-سم پاشي ابقايي :استفاده از حشره كش ها مشروط بر اينكه مقاومت نسبت به آنها مشاهده نشده باشد .



مگس خانگي

اهميت پزشكي :
در انتقال بسياري از عوامل بيماريزا از طريق مكانيكي (برگرداندن غذاي خورده شده ،مدفوع ، بر روي سطوح و مواد غذايي )نقش دارد از جمله :

-ويروسها (از قبيل فلج اطفال،تراخم،هپاتيت )

-ريكتزياها و باكتريها (از قبيل تب كيو ،وبا ،حصبه ،سل ،جذام ،سياه زخم)

راههاي مبارزه

الف )بهسازي محيط

-قراردادن مواد زائد و زباله داخل كيسه زباله پلاستيكي و بستن زدن آنها ،سوزاندن و دفن زباله

ب)مبارزه فيزيكي

-نصب توري بر روي درب پنجره و هواكش ساختمان ها

-نصب تله هاي نوري ماوراءبنفش در فروشگاههاي مواد غذايي و رستوران ها

ج)مبارزه شيميايي

-استفاده از اسپري حشره كش

-سم پاشي اماكن داخلي و خارجي با استفاده از حشره كشهاي ابقائي به شرط نداشتن مقاوت نسبت به آنها

-استفاده از طناب هاي آغشته به حشركشها

-استفاده از طعمه هاي جامد يا مايع :مخلوط شكر يا سبوس با حشره كش به غلضت 1تا2 درصد و قرار دادن آنها در دسترس مگس ها

-سم پاشي مرتب محل جمع آوري زباله ها


ساس تختخواب
 
اهميت پزشكي :

آزار نيش و گزش ،ايجاد آلرژي و ناراحتي مي كند .

راههاي مبارزه :

-دقت در هنگام خريداري لوازم چوبي دست دوم

-مبارزه شيميايي (استفاده از مالاتيون 2 درصد –استفاده از ديازينون 5/0 درصد –استفاده از پريمفوس متيل 1درصد –استفاده از پروپكسور=بايگون 1 درصد –استفاده از كارباريل 1 درصد(سوين ) –استفاده از بنديو كارب 24/0 درصد(فايكام) –استفاده از دلتامترين 005/0 درصد –استفاده از بيوزرمترين

توجه :بايد كليه شيارها ،شكافها، درز لوازم چوبي و كف اطاقها سم پاشي شود .براي هر 25 تا 50 متر 1 ليتر حشره كش كافي است .فاصله 2 سم پاشي كمتر از دو هفته نباشد .


شپش سر و بدن

اهميت پزشکي :

انتقال بيماريهاي پديکولوزيس ‘ تيفوس اپيدميک و آندميک ‘تب خندق ‘تب راجعه اپيدميک ‘تيفوئيد ‘تب ولگردان توسط شپش بدن مي گردد و بيماري زرد زخم توسط شپش سر ايجاد مي شود .

راههاي مبارزه :

1-شپش سر :

-رعايت بهداشت شخصي و آموزش بهداشت در مدارس

-شستشوي مرتب سر با آب گرم و صابون يا شامپو

-شانه کردن موها با استفاده از شانه هاي فلزي يا چوبي دندانه ريز

-استفاده از شامپوهاي اختصاصي مانند شامپو پرمترين 1 درصد

-استفاده از گرد حشره کشها مانند پرمترين 5/0 درصد ومالاتيون 1 درصد

2-شپش بدن :

-تعويض لباسها

-عدم استفاده از لباسهاي ديگران

-شستشوي لباسها و ملحفه ها در حرارت 60 درجه سانتيگراد

-اطو کشيدن لباسها خصوصا درزها و چين هاي لباسها

-عدم استفاده از ملحفه ها و لباسهاي آلوده به مدت 1 ماه

-استفاده از گرد حشره کشها ‘مانند استفاده از کارباريل (سوين ) 5 درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 1 درصد ‘تمفوس 2 درصد ‘و ساير حشره کشهايي که شپشها نسبت به آنها مقاومت نشان نداده اند مشروط بر اينکه مورد مورد تاييد وزارت بهداشت و درمان باشد.


ککها

اهميت پزشکي:

1- آزار نيش و گزش ککها

2- طاعون

3- تيفوس آندميک

4- سستودها

5- سالمونلوزيس

مبارزه :

1-حفاظت شخصي

استفاده از مواد دور کننده مانند بنزيل بنزوات ‘دي متيل فتالات و دي اتيل تولاميد

2-حيوانات خانگي

-گردپاشي حيوان :مالاتيون 5-2 درصد ‘کارباريل 5-3 درصد و پرمترين 1 درصد

-سم پاشي محيط زيست :مالاتيون 2 درصد ‘ديازينون 5/0 درصد (سم پاشي هر دو هفته يکبار تکرار شود .

3-اماکن مسکوني

-سم پاشي منازل و مسير حرکت جوندگان :مالاتيون 5 درصد ‘ديازينون 2 درصد و کارباريل 5-3 درصد

-گردپاشي کف منازل :بنديوکارب(فايكام ) 1 درصد ‘کارباريل 5(سوين ) درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 1 درصد ‘دلتامترين 005/0 درصد
پرمترين 5/0 درصد ديازينون 2 درصد ‘مالاتيون 5 درصد و پريمفوس متيل 2 درصد




سوسريها (سوسکها )

اهميت پزشکي :

عوامل بيماري زا را بطور مکانيکي منتقل مي کند مانند:ويروسها (ويروس فلج اطفال )‘تک ياخته ها ‘ باکتريها ‘کرمها و نماتدها ‘دفع مواد آلرژي زا

مبارزه :

1-بهسازي محيط و کنترل مکانيکي

-جلوگيري از ورود سوسريها به داخل ساختمانها ‘نصب توري بر روي دربها و چاههاي فاضلاب ‘کنترل لوازمي که وارد منازل مي شود مانند :گوني هاي برنج ‘شانه هاي تخم مرغ ‘و سبزيجات

-جمع آوري پس ماندهاي غذا

-نگهداري غذا در ظروف در بسته

-قراردادن زباله در کيسه هاي پلاستيکي و بستن درب آنها و يا ظروف سربسته و دفع به موقع آنها

-درزگيري شکافها

2-مبارزه شيميايي

-استفاده از طعمه ها (مواد غذايي حاوي قند ، چربي و نشاسته به علاوه يك حشره كش يا استفاده از اسيد بوريك به علاوه ماده نشاسته دار و زرده تخم مرغ)

-استفاده از سموم مختلف مشروط بر اينکه نسبت به اين سموم مشاهده نشده باشد .

-استفاده از مالاتيون 5 درصد ‘ديازينون 2 درصد ‘دوراسبان 2 درصد ‘بايگون 1 درصد و سايپرمترين

-استفاده از نفت و گازوئيل(به ميزان 1تا2 قاشق ) در مناطق آلوده به سوسري آمريكايي داخل چاههاي فاضلاب (دقت شود لوله پليكا نباشد )



عقربها

اهميت پزشکي

گزش عقربها مشکلاتي براي انسانها ايجاد مي نمايد که از يک واکنش موضعي جزئي تا دگرگونيهائي که منجر به مرگ مي شود متغير است .علائم کلينيکي بستگي به نوع گونه عقرب ‘مقدار سم دريافت شده ‘قواي جسماني ‘موقعيت سني ‘تعداد نيش و فصل گزش متفاوت است .
ماده سمي در نيش عقربها بستگي به اندازه آنها ندارد .تعدادي از عقربهاي بزرگ بدون خطر مي باشند و نيش آنها فقط باعث تورم و التهاب و سوزش مي شود در حاليکه اغلب گونه هاي کوچک خطرناک هستند .سم عقرب داراي موادي است که روي اعصاب تاثير مستقيم داشته و علائم مسمويت را ايجاد مي کند که شامل عرق زياد ‘تنفس سريع ‘تهوع ‘استفراق ‘تشنج ‘و افزايش ترشحات بدن مي باشد .مرگ غالبا به علت فلج دستگاه تنفس و نارسائي قلب پيش مي آيد .

مبارزه با عقربها:

1-داخل اماكن

-استفاده از امولسيون حشره کشهاي :بنديو کارب(فايكام ) 48/0-24/0 درصد ‘پروپکسور 2 درصد ‘ليندين 5/0 درصد

-استفاده از گرد حشره کشهاي :بنديو کارب (فايكام )1 درصد ‘کارباريل(سوين ) 5-2 درصد ‘پروپکسور(بايگون ) 2 درصد ‘ليندين 1 درصد

2-در خارج ازاماکن

-استفاده از حشره کشهاي فوق ‘دقت شود قسمتهايي از ساختمان که با خاک تماس دارند مانند پي ها و ستون هاي لااقل تا 60 سانتي متري سم پاشي شود .

اقدامات احتياطي

-پوشيدن کفش در مناطق آلوده ‘خصوصا شبها

-دقت درهنگام پوشيدن لباسها

-قراردادن يخ در محل عقرب گزيدگي تا رساندن بيمار به مراکز بهداشتي


مارها
اهميت پزشكي :

هر ساله تعدادي از مردم(به ويژه كودكان) در اثر نيش مار جان خود را از دست مي دهند .اين افراد بيشتر افرادي هستند كه در بوته زارها و علف زارها تردد مي كنند .

علائم محلي مارگزيدگي :

الف )علامت نيش يا دندان مار بر روي پوست ،جاري شدن خون ،ورم ،درد شديد ،احساس سوزش ،وجود لكه ،درمحل گزيدگي

ب)علائم عمومي :تهوع ،استفراغ ،عرق شديد ،تب و لرز،سرد شدن پوست ،رنگ پريدگي ،سردرد ،سر گيجه ،احساس سستي و ضعف ،اشكال در بلع غذا ،اشكال در تكلم وتنفس ،كند يا تند شدن نبض ،تيرگي ديد و افتادگي پلك چشم ،خونريزي عمومي ،اضطراب و شوك

ج)علائمي كه با تاخير به وجود مي آيد :سستي ،بي حسي ارگانهاي بدن ،سوزش ،شل شدن ماهيچه ها ،اشكال در تنفس ،بهم ريختن افكار ،فلج

مبارزه با مار :

1-استفاده از چسبهاي نظير آترارت و تله هاي محتوي ماده چسبناك (مقداري از اين چسبها را بر روي تكه سنگ يا كاشي ريخته و آن را در محل رفت و آمد مار بيشتر در كنار و حاشيه ديوار قرار دهيد )

2-استفاده از طعمه هاي محتوي سموم

اقدامات احتياطي :

جلوگيري از تجمع لوازم اسقاطي ،الوار ،سنگ و خاك نزديك اماكن مسكوني
 
آنچه كه از اهميت بالايي برخوردار است راههاي مبارزه فيزيكي بخصوص بهسازي محيط است .
+ نوشته شده در  یکشنبه یکم آذر 1388ساعت 10:32  توسط داریوش محمدخانی  | 

قوانين جاري بهداشت محيط

       ماده 13: قانون مواد خوردني ، آشاميدني ، آرايشي و بهداشتي

   مقررات بهداشت محيطي مربوط به مراكز تهيه و توليد ، نگهداري ، توزيع ، فروش و حمل و نقل مواد خوردني ، آشاميدني ، آرايشي و بهداشتي و اماكن عمومي ، طبق آئين نامه اي از طرف وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي تعيين و براي اطلاع عموم به وسايل مقتضي آگهي ميشود.تخلف ازمقررات مذكور مستوجب مجازاتهاي بازدارنده از25000 تا500000 ريال جريمه نقدي به ازاء هر مورد نقص بهداشت محيطي خواهد بود.

 

  ماموريني كه از طرف وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي براي نظارت بر بهداشت محيط اماكن و مراكز موضوع اين ماده تعيين ميشوند مكلفند متخلفين از مقررات بهداشت محيطي را با ذكر موارد تخلف با تنظيم گزارش به مسؤول بهداشت محل معرفي نمايند . مسؤول بهداشت محيط محل در صورت تاييد گزارش مامور نظارت ، متخلف را به دادگاه معرفي و به مدير مؤسسه نيز كتباً اخطار مينمايد نواقص بهداشت محيطي را ظرف مدت 15 روز تا 2 ماه ( برحسب نوع و تعداد نواقص ) برطرف نمايد. در صورتيكه پس از انقضاي مهلت داده شده نواقص برطرف نشده باشد مامور نظارت مكلف است مراتب را به مسؤول بهداشت محل گزارش نمايد و مسؤول مذكور پس از رسيدگي و تاييد گزارش مامور نظارت محل تعيين شده را با دستور كتبي موقتاً براي حداقل مدت يك هفته تعطيل مي نمايد . تعطيل محل با پلمپ يا لاك و مهر انجام و با نصب اطلاعيه علت تعطيل همراه خواهد بود. بازگشايي براي رفع نواقص در صورتي اجازه داده خواهد شد كه صاحب يا مدير موسسه ، مسؤول بهداشت محل را ضمن سپردن تعهد قابل قبول از اجراي قانون مطمئن سازد و بهره برداري مجدد از محل منوط به رفع كليه نواقص و اخذ مجوز بهره برداري از مسؤول بهداشت محل ميباشد. اقدام به بهره برداري قبل از رفع كامل نواقص و اخذ مجوز بهره برداري ، موجب تعطيل مجدد محل بمدت حداقل يكماه خواهد بود.

       ماده 14 : قانون مواد خوردني ، آشاميدني ،آرايشي و بهداشتي

    كليه مواد تقلبي يا فاسد يا موادي كه مدت مصرف آنها منقضي شده باشد بلافاصله بعد از كشف توقيف ميشود. هرگاه وزارت بهداري يا موسسات مسؤول ديگر گواهي نمايند كه مواد مكشوفه برخي از مصارف انساني يا حيواني يا صنعتي قابل استفاده است ولي نگهداري آنها امكان ندارد مواد مكشوفه به دستور دادستان شهرستان با اطلاع صاحب كالا و با حضور نماينده دادستان بفروش مي رسد و وجوه حاصل تا ختم دادرسي و صدور حكم قطعي در صندوق دادگستري توديع خواهد شد. هر گاه گواهي شود كه مواد مكشوفه قابليت مصرف انساني يا حيواني يا صنعتي ندارد فوراً به دستور دادستان معدوم ميشود.

ماده 36 قانون تعزيرات حكومتي امور بهداشتي و درماني :

شركتهاي پخش ، فروشگاهها ، سوپر ماركتها ، تعاونيها و ساير اماكن كه حق فروش يا توزيع كالاهاي خوردني و آشاميدني ، آرايشي و بهداشتي را دارند مجاز به عرضه و فروش آن دسته از كالاهاي مشمول قانون مواد خوردني ، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي ميباشند كه داراي پروانه ساخت معتبر و يا مجوز ورود از وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي باشند.

ماده 37 قانون تعزيرات حكومتي امور بهداشتي و درماني :

فروشگاهها ، سوپر ماركتها ، تعاونيها و ساير اماكن بايد از عرضه و تحويل كالاي غير بهداشتي خودداري نمايند . عرضه و تحويل كالا با علم بر غير بهداشتي بودن آن تخلف محسوب ميشود.

      

ماده 39 قانون تعزيرات حكومتي امور بهداشتي و درماني :

متصديان و مسؤولين كارخانجات و كارگاهها و مراكز تهيه و توزيع مواد خوردني ، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي ، اماكن عمومي ، مراكز بهداشتي درماني ، مراكز آموزشي و پرورشي ، محلهاي نگهداري و پرورش دام و طيور و كشتارگاهها ملزم به رعايت ضوابط و مقررات بهداشت محيطي در محل فعاليت خود ميباشند.

متخلفين از مواد اين ماده به ازاي هر مورد نقص بهداشتي به مجازاتهاي زير محكوم ميشوند:

مرتبه اول : جريمه نقدي از مبلغ يكهزار تا پنجاه هزار ريال

مرتبه دوم : جريمه نقدي از مبلغ دو هزار تا يكصد هزار ريال

مرتبه سوم : جريمه نقدي از مبلغ چهارهزار تا دويست هزار ريال

مرتبه چهارم : علاوه بر مجازات مرتبه سوم ، زندان از يك تا شش ماه

ماده 688 قانون مجازات اسلامي :

هر اقدامي كه تهديد عليه بهداشت عمومي شناخته شود از قبيل آلوده كردن آب آشاميدني يا توزيع آب آشاميدني آلوده ، دفع غير بهداشتي فضولات انساني و دامي و مواد زايد ، ريختن مواد مسموم كننده در رودخانه ها ، زباله در خيابانها و كشتار غير مجاز دام ، استفاده غير مجاز فاضلاب خام يا پساب تصفيه خانه هاي فاضلاب براي مصارف كشاورزي ممنوع ميباشد و مرتكبين چنانچه طبق قوانين خاص مشمول مجازات شديدتري نباشند به حبس تا يكسال محكوم خواهند شد.

بند 20 ماده 55 قانون شهرداري ( وظايف شهرداري )

جلوگيري از ايجاد و تاسيس كليه اماكن كه به نحوي از انحا موجب بروز مزاحمت براي ساكنين يا مخالف اصول بهداشت در شهرهاست. شهرداري مكلف است از تاسيس كارخانه ها ، گاراژهاي عمومي و تعميرگاهها و دكانها و همچنين مراكزي كه مواد محترقه مي سازند ، اصطبل چهارپايان و مراكز دامداري و بطور كلي تمام مشاغل و كسبهايي كه ايجاد مزاحمت و سروصدا كند يا توليد دود يا عفونت و يا تجمع حشرات و جوندگان نمايد جلوگيري كند و در تخريب كوره هاي آجر و گچ و آهك پزي و خزينه گرمابه عمومي كه مخالف بهداشت است اقدام نمايد و با نظارت و مراقبت در وضع دودكشهاي اماكن و كارخانه ها و وسايط نقليه كه كاركردن آنها دود ايجاد مي كند از آلوده شدن هواي شهر جلوگيري نمايد و هرگاه تاسيسات مذكور قبل از تصويب اين قانون بوجود آمده باشد آنها را تعطيل و اگر لازم شود آنها را به خارج از شهر انتقال دهد.

ماده 4 آيين نامه بهداشت محيط :

بمنظور جلوگيري از روند روبه رشد آلودگي منابع آب سطحي و زيرزميني اعم از چاهها ، رودخانه ها ، قناتها ، چشمه ها و آب مصرفي شهر و روستا كميته اي به نام كميته حفاظت از منابع آب آشاميدني زير نظر استاندار با عضويت مديران و رؤساي اداره كل بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي ، سازمان حفاظت محيط زيست ، سازمان آب منطقه اي استان ،جهاد سازندگي استان ، برنامه و بودجه استان و شركت آب و فاضلاب استان تشكيل ميشود تا موارد زير را بررسي و اقدام نمايند.

اتخاذ تصميم راجع به خارج نمودن بعضي از منابع تامين آب آشاميدني از سرويس بر اساس گزارش اداره كل بهداشت محيط آلوده شده اند اعم از چاهها ، چشمه ها و قناتها

اتخاذ تدابير لازم جهت حفاظت از منابع آب آشاميدني موجود بر اساس دستورالعملهايي كه توسط دستگاههاي ذيربط پيشنهاد ميشود و به تصويب كميته مي رسد.

اتخاذ تدابير لازم بمنظور حفظ حريم مناطقي كه در آينده براي تامين آب شهرها از طريق دستگاههاي ذيربط پيشنهاد ميشود.

- اتخاذ تصميم در رابطه با بحرانهاي ناشي از آلودگي منابع آب و چگونگي مقابله با آنها

ماده 11قانون تعزيرات حكومتي امور بهداشتي و درماني :

در موردجرايم موضوع اين قانون كميسيوني مركب از سرپرست نظام پزشكي مركز يا استان بر حسب مورد و رئيس دانشگاه و نماينده وزير بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي موضوع را بدواً رسيدگي نموده و در صورت تشخيص وقوع جرم در مورد مؤسسات دولتي به كميسيون تعزيرات حكومتي بخش دولتي و در موارد غير دولتي به دادسراي انقلاب اسلامي جهت تعيين مجازات معرفي مي نمايد كه در شعبه ويژه اداره تعزيرات قابل رسيدگي است.

 

 

 

 

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و ششم آبان 1388ساعت 12:11  توسط داریوش محمدخانی  | 

آئين نامه بهداشت محيط

مقدمه:‌

   كنترل‌ عوامل‌ محيطي‌ در ارتقاي‌ سلامت‌ انسان‌ نقش‌ اساسي‌ و كليدي‌ دارد و آلاينده‌ هاي‌ محيط كه‌  از تنوع‌، گستردگي‌  و پيچيدگي‌ خاصي‌ برخوردارند مي‌ توانند هر سه‌ بعد جسمي‌ ، رواني‌ و اجتماعي‌ سلامت‌ انسان‌ را با خطر مواجه‌ سازند.

   امروزه‌ بيشتر اين‌ آلاينده‌ ها زائيده‌ فعاليتهاي‌ روز مره‌ و يا فعاليتهاي‌ ويژه‌ انسانها نظير علوم‌ ، فنون‌ ،صنايع‌ و ارتقاي‌ سطح‌ فناوري‌ مي‌ باشند كه‌ در روند توليد آنها گاه‌ علم‌ و اراده‌ انسان‌ بصورت‌ عمدي‌دخالت‌ داشته‌ و گاهي‌ نيز ناشي‌ از عدم‌ آگاهي‌ و اطلاع‌ از پيامدهاي‌ نو هستند. 

   حفظ و صيانت‌ از محيط مستلزم‌ انضباط و رعايت‌ نظم‌ اجتماعي‌ است‌ و ضمانت‌ اجرايي‌ آن‌ نيز وجود قوانين‌ و آئين‌ نامه‌ هاي‌ قوي‌ و محكمي‌ است‌ كه‌ اجراي‌ آنها ميتواند آثار سوء و زيانبار آلودگي‌ هاي ‌محيطي‌ را به‌ حداقل‌ ممكن‌ برساند.

   در كشور ما قوانين‌ و آئين‌ نامه‌ هاي‌ متعددي‌ در زمينه‌ آب‌ ، هوا ، فاضلاب‌ ، مواد غذايي‌ ، اماكن‌ و موارد تخلف‌ زيست‌ محيطي‌ وجود دارد كه‌ اغلب‌ آنها با بهداشت‌ محيط مرتبط مي‌ باشند. لكن ‌تعدادي‌ معدودي‌ از آنها بعنوان‌ پشتيبان‌ اصلي‌ پيشبرد اهداف‌ بهداشت‌ محيط هستند كه‌ ذيلا به‌ آنها اشاره‌ و متن‌ اصلي‌ آئين‌ نامه‌ ها و قوانين‌ جهت‌ استفاده‌ كاربران‌ محترم‌ ارائه‌ خواهد گرديد.

 

  • آئين‌ نامه‌ بهداشت‌ محيط

   اين‌ آئين‌ نامه‌ در تاريخ24/4/1371 به‌ تصويب‌ هيئت‌ محترم‌ وزيران‌ رسيده‌ و در حقيقت‌ رئوس‌ وظايف ‌و فعاليتهاي‌ بهداشت‌ محيط كشور را تبيين‌ نموده‌ است .

 

  • قانون‌ مواد خوردني‌ ، آشاميدني‌ و آرايشي‌ و بهداشتي‌ مصوب‌ تير ماه‌1346

   اين‌ قانون‌ مشتمل‌ بر 18 ماده‌ است‌ كه‌ ماده‌13 آن‌ نحوه‌ كنترل و برخورد با متخلفين‌ مراكز تهيه‌ ،توزيع‌ ، نگهداري‌ ،فروش‌ و حمل‌ و نقل‌ مواد خوردني‌ ، آشاميدني‌ ، آرايشي‌ و بهداشتي‌ و اماكن ‌عمومي‌ را مشخص‌ مي‌ سازد.

 

  • قانون‌ اصلاح‌ ماده‌13 قانون‌ مواد خوردني‌ ، آشاميدني‌ و آرايشي‌ و بهداشتي‌ مصوب 13/9/1379 مجلس محترم شورای اسلامي

   در اين‌ قانون‌ آئين‌ نامه‌ ماده‌13 تكميل‌ و اصلاحات‌ لازم‌ در آن‌ بعمل‌ آمده‌ است.

 

وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي

   درمان و آموزش پزشكي در اجراي بند (2) ماده (1) قانون تشكيلات و وظايف وزارت بهداشت ـ درمان و هيئت محترم وزيران در جلسه مورخه 24/4/71 بنا به پيشنهاد شماره 1320 مورخه 11/2/70 وزارت بهداشت- آموزش پزشكي (مصوبه 3/3/67 مجلس شوراي اسلامي ) آئين نامه بهداشت محيط را به شرح زير تصويب نمود.

آئين نامه بهداشت محيط

  • ماده 1 ـ  تعاريف:

الف ـ بهداشت محيط:

   بهداشت محيط عبارتست از كنترل عواملي از محيط زندگي كه به گونه اي روي سلامت جسمي ـ رواني و اجتماعي انسان تاثير ميگذارند.

 

ب ـ آب آشاميدني:

   آب آشاميدني آب گوارايي است كه عوامل فيزيكي ـ شيميايي ـ وبيولوژيكي آن در حد استانداردهاي مصوب باشد و مصرف آن عارضه سوئي در كوتاه مدت يا دراز مدت در انسان ايجاد نكند.

 

پ ـ آلودگي آب آشاميدني:

آلودگي آب آشاميدني عبارتست از تغيير خواص فيزيكي ـ شيميايي و بيولوژيكي آب به گونه اي كه  آن را براي مصرف انسان  زيان آور سازد.

 

ت ـ كنترل بهداشتي:

   منظور از كنترل بهداشتي, بازديد و بررسي بهداشتي مراكز مشمول اين آئين نامه به منظور اعمال ضوابط بهداشت محيطي مي باشد.

 

ث ـ مراكز كاربرد پرتوهاي يونساز در پزشكي:

   مراكز كاربرد پرتوهاي يونساز در پزشكي مراكزي هستند كه با استفاده از پرتوهاي يونساز زير نظر مسئولين متخصص مربوطه به تشخيص يا درمان بيماريها پرداخته و شامل مراكز راديو لوژي ـراديوتراپي وراديو ايزوتوپ مي باشد.

 

ج ـ اماكن عمومي:

   اماكن عمومي عبارتند از : اماكن متبركه و زيارتگاهها ـ زائرسراها ـ هتل ها ـ متل ها ـ مسافرخانه ها ـ پانسيونها ـ آسايشگاههاي سالمندان ـ آرايشگاهها ـ حمامها ـ حمامهاي سونا ـ استخر هاي شنا سينماها ـ پاركها ـ مراكز تفريحهاي سالم ـ باشگاههاي ورزشي ـ ترمينال هاي وسايل حمل و نقل عمومي و مسافرتي  ـ توالتهاي عمومي ـ گورستانها و مانند اين  موارد.

 

چ ـ مراكز تهيه ـ توزيع ـ نگهداري و فروش مواد خوردني , آشاميدني و بهداشتي:

   مراكز تهيه ـ توزيع ـ نگهداري و فروش مواد خوردني , آشاميدني و بهداشتي عبارتند : از كليه كارخانه ها – كارگاهها ـ سردخانه ها ـ اماكن و مغازه ها يي كه  به گونه اي نسبت  به تهيه ـ توزيع ـ نگهداري و فروش مواد خوردني ـ آشاميدني و بهداشتي اقدام نمايند.

 

ح ـ مراكز بهداشتي ـ درماني:

   مراكز بهداشتي درماني عبارتند از بيمارستانها ـآسايشگاهها ـ زايشگاهها ـ مطب ها ـ درمانگاهها ـ آزمايشگاههاي تشخيص طبي ـ بخشهاي تزريقات و پانسمان ـ آسايشگاههاي معلولين ـ طب هسته اي ـ فيزيوتراپي ـ راديولوژي و مانند اينها.

 

خ ـ مراكز آ موزشي و تربيتي:

   مراكز آموزشي و تربيتي عبارتند از مدارس ـ آموزشگاههاي تحصيلي ـ حوزه هاي علميه ـ دانشكده ها ـ هنرستان ها ـ خوابگاههاي مراكز آموزشي ـ پرورشگاهها ـ مراكز تربيتي شبانه روزي ندامتگاهها و مهدهاي كودك.

 

ماده 2ـ هر اقدامي كه تهديدي براي بهداشت عمومي شناخته شود ممنوع مي باشد وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي موظف است پس از تشخيص هر مورد از مواردي كه در حيطه وظايف وزارت مي باشد راسا اقدام قانوني معمول و در ساير موارد موضوع را به مراجع ذيربط جهت انجام اقدامهاي قانوني فوري اعلام نمايد . متخلفان از مقررات بهداشت عمومي تحت پيگرد قانوني قرار خواهند گرفت.

 

ماده 3 ـ آلوده كردن آب آشاميدني عمومي ممنوع است و با متخلفان مطابق مقررات رفتار خواهد شد. وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي به منظور حفظ سلامت و بهداشت مردم مكلف است كيفيت آب آشاميدني عمومي از نقطه آبگيري تا مصرف را از نظر بهداشتي تحت نظارت مستمر قرار دهد.

 

تبصره 1 ـ وظايف و اختيارهاي سازمان حفاظت محيط زيست در پيشگيري و جلوگيري از آلودگي منابع آب ـ موضوع ماده (46) قانون توزيع عادلانه آب ـ و آئين نامه هاي اجرايي آن همچنان قابل اجراست.

 

تبصره 2 ـ سازمانها و مؤسسه هاي دولتي و خصوصي تامين كننده آب آشاميدني عمومي مؤظف به رعايت همه ضوابط و معيارهاي بهداشتي اعلام شده توسط وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي بوده و بايد همه اطلاعات لازم براي بررسي مورد يا موارد و تسهيلات بازديد از تاسيسات را در اختيار وزارت قرار دهند.

 

تبصره 3 ـ وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي به منظور كنترل آب آشاميدني عمومي در مراحل مختلف توزيع , آزمايشگاههاي مراكز بهداشت استان ـ شهرستان و مراكز بهداشتي ـ درماني را براي ارائه خدمت در اين زمينه تجهيز مي نمايد.

 

ماده 4 ـ به منظور جلوگيري از روند رو به رشد آلودگي منابع آبهاي سطحي و زيرزميني اعم از چاهها ـ رودخانه ها ـ قناتها ـ چشمه ها ـ آب مصرفي شهر و روستا كميته اي با نام كميته حفاظت از منابع آب آشاميدني زير نظر استاندار با عضويت مديران و رؤساي ادارات كل : 1ـ بهداشت , درمان و آموزش پزشكي 2ـ سازمان حفاظت محيط زيست 3ـ سازمان آب منطقه اي استان 4ـ جهاد سازندگي استان 5ـ برنامه و بودجه استان 6ـ شركت آب و فاضلاب استان ,تشكيل مي شود تا موارد زير را بررسي و اقدام نمايد.

  • اتخاذ تصميم راجع به خارج نمودن بعضي از منابع تامين آب آشاميدني از سرويس كه بر اساس گزارش اداره كل بهداشت محيط آلوده شده اند ( اعم از چاهها , چشمه ها , قناتها و...).

  • اتخاذ تدابير لازم جهت حفاظت از منابع آب آشاميدني موجود بر اساس دستورهايي كه توسط دستگاههاي ذيربط پيشنهاد مي شود و به تصويب كميته مي رسد.

  • اتخاذ تدابير لازم  به منظور حفظ حريم مناطقي كه در آينده براي تامين آب شهرها از طريق دستگاههاي ذيربط پيشنهاد مي شود.

  • اتخاذ تصميم در رابطه با بحرانهاي ناشي از آلودگي منابع آب و چگونگي مقابله به آنها. 

 تبصره ـ در ابتدا اداره كل بهداشت محيط موظف است نواقصي را كه موجب آلودگي منابع آب ميگردد به دستگاه ذيربط اعلام كند تا راسا نسبت به رفع آن اقدام نمايد.

در صورتي كه امكانات دستگاهها براي رفع نواقص كفايت ننمايد مراتب در كميته ياد شده مطرح خواهد شد.

 

ماده 5 ـ وزارت بهداشت و درمان و آموزش پزشكي بمنظور حفظ بهداشت عمومي مكلف است بررسيهاي لازم را در مورد تاثير هاي هواي استنشاقي و ساير مواد مؤثر بر انسان معمول دارد و نسبت به ارائه توصيه هاي ضروري به مراجع ذيربط اقدام نمايد.

 

ماده 6 ـ مراكز كاربرد پرتوهاي يونساز در پزشكي مؤظف به همكاري و ارائه آمار و اطلاعات و فراهم نمودن تسهيلات بمنظور بررسي دزيمتري و بهسازي جهت انجام وظيفه كارشناسان وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي مي باشند . با متخلفان برابر مقررات قانوني مربوطه ( قانون تعزيرات ) رفتار خواهد شد .

 

ماده 7 ـ وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي مكلف است مراكز بهداشتي , درماني ـ آموزشي و تربيتي ـ اماكن عمومي ـ مراكز تهيه , توزيع , نگهداري و فروش مواد خوردني , آشاميدني و بهداشتي را از نظر ضوابط و مقررات بهداشت محيطي كنترل و با متخلفان از دستورالعمل ها و توصيه هاي بهداشتي وزارت برابر مقررات قانوني مربوطه ( قانون تعزيرات ) رفتار نمايد.

 

ماده 8 ـ مراجع صادر كننده پروانه كسب مراكز تهيه , توزيع , نگهداري وفروش مواد خوردني , آشاميدني و بهداشتي و اماكن عمومي مؤظفند ضمن رعايت ضوابط مربوط به خود , مقررات و توصيه هاي اعلام شده توسط وزارت بهداشت , درمان و آموزش پزشكي را نيز در اين زمينه رعايت نموده و قبل از صدور پروانه كسب , نظريه بهداشتي از اين وزارتخانه كسب نمايند.

 

ماده 9 ـ وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي علاوه بر وظيفه قانوني مبارزه با ناقلين بيماريها عهده دار نظارت بر امر مبارزه با بندپايان , جوندگان و حيوانهاي ناقل بيماريها نيز مي باشد . مراجع ذيربط ملزم به رعايت دستورالعملهاي بهداشت محيطي اين وزارتخانه در اين مورد هستند.

 

ماده 10  ـ  بمنظور پيشگيري از شيوع بيماريهاي منتقل شده بوسيله بند پايان و حيوانهاي ناقل بيماري و همچنين جلوگيري از آلودگي محيط به سموم و مواد شيميايي و در صورت امكان روشهاي مبارزه از طريق بهسازي محيط ارجح بوده و دستگاههاي اجرائي ذيربط موظف به بهسازي كانونهاي جلب و تكثير بندپايان و حيوانهاي ناقل برابر توصيه ها و دستورالعملهاي وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي مي باشند.

 

تبصره ـ شهرداري ها مكلفند در تنظيم روشهاي جمع آوري ـ حمل و دفع زباله شهر و ساير خدمات شهري  دستورالعملها و توصيه هاي وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي و ساير مراجع ذيربط را رعايت نمايند.

 

ماده 11 ـ صدور مجوز ورود و ترخيص و كنترل بهداشتي هر نوع دام و فراورده هاي خام  دامي با توجه به نص مواد (2ـ3ـ4ـ7ـ8)قانون سازمان دامپزشكي كشور (مصوبه سال 1350)كه مؤخر بر قانون مواد خوردني و بهداشتي است علي الاطلاق و در تمام مراحل اعم از توليد ـ توزيع و عرضه از لحاظ پيشگيري و مبارزه با بيماريها ي دامي و بيماريهاي مشترك انسان و دام بر عهده سازمان دامپزشكي مي باشد.

طبيعي است چنانچه عرضه فراورده هاي خام دامي موجب بيماريها ي مختص انسان شود وهمچنين مواردي كه  در فراورده هاي خام دامي تغييراتي داده شود كه مواد حاصل شده فراورده خام دامي تلقي نگردد مسئوليت كنترل بهداشتي بر عهده وزارت بهداشت ـ درمان آموزش پزشكي است كه مطابق قانون مواد خوردني وبهداشتي (مصوبه 1346) و اصلاحات آن انجام خواهد شد.

 

ماده 12 ـ وزارت بهداشت ـ درمان و آموزش پزشكي از طريق شبكه هاي بهداشتي ـ درماني و خانه هاي بهداشت در روستا ها ضمن آموزش گسترده بابسيج مردم و  جلب همكاري بين بخشي در زمينه مسائل بهداشت محيطي از قبيل جمع آوري و حمل و دفع بهداشتي زباله ـ دفع بهداشتي مدفوع و كود حيواني ـ بهسازي معابر و جداسازي محل نگهداري دام و پرندگان از محل سكونت , نظارت و پيگيري لازم را داشته و همچنين در جهت بهسازي منابع و كنترل كيفي آب آشاميدني ـ جمع آوري و دفع بهداشتي فاضلابها ـ كنترل اماكن عمومي و مراكز تهيه , توزيع , نگهداري و فروش مواد غذايي اقدام نمايد.

 

بازگشت به فهرست


آيين نامه اجرايي قانون‌ اصلاح‌ ماده‌13 قانون‌ مواد خوردني‌ ،آشاميدني‌ ، آرايشي‌ و بهداشتي‌

ماده‌ واحده‌ : ماده‌13 قانون‌ مواد خوردني‌ ، آشاميدني‌ ، آرايشي‌ و بهداشتي‌ مصوب‌ سال‌1346/4/22 به‌ شرح‌ زير اصلاح‌ مي‌ گردد:

 

ماده‌13- تخلف‌ از مقررات‌ بهداشتي‌ نظير عدم‌ رعايت‌ بهداشت‌ فردي‌ ، وضع‌ ساختماني‌ ، وسايل‌كار ممنوع‌ است‌ و مستوجب‌ مجازات‌ مي‌ باشد . مقررات‌ بهداشتي‌ مربوط به‌ مراكز تهيه‌ و توليد ،نگهداري‌ ، توزيع‌ ، فروش‌ و حمل‌ و نقل‌ مواد خوردني‌ ، آشاميدني‌ ،آرايشي‌ و بهداشتي‌ و اماكن‌عمومي‌ در آئين‌ نامه‌ اجرائي‌ اين‌ ماده‌ تعيين‌ خواهد شد . تخلف‌ از مقررات‌ مذكور مستوجب‌مجازاتهاي‌ بازدارنده‌ از بيست‌ و پنج‌ هزار (25000) تاپانصد هزار (500000) ريال‌ جريمه‌ نقدي‌ بازاءهر مورد نقض‌ مقررات‌ بهداشتي‌ خواهد بود . ميزان‌ مجازاتهاي‌ ياد شده‌ بر اساس‌ نرخ‌ تورم‌ ( هر سه‌سال‌ يك‌ بار ) بنا به‌ اعلام‌ بانك‌ مركزي‌ جمهوري‌ اسلامي‌ ايران‌ و تائيد هيأت‌ وزيران‌ قابل‌ افزايش‌است.

   مأموريني‌ كه‌ از طرف‌ وزارت‌ بهداشت‌ ، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ براي‌ نظارت‌ بهداشتي‌ اماكن‌ ومراكز موضوع‌ اين‌ ماده‌ تعيين‌ مي‌ شوند مكلفند متخلفين‌ از مقررات‌ بهداشتي‌ را با ذكر موارد تخلف‌ باتنظيم‌ گزارشي‌ بع‌ مسؤول‌ بهداشت‌ محل‌ معرفي‌ نمايند . مسؤول‌ بهداشت‌ محل‌ در صورت‌ تائيدگزارش‌ به‌ صاحب‌ مركز و يا مسؤولين‌ مربوطه‌ اخطار مي‌ نمايد تا نسبت‌ به‌ رفع‌ نواقص‌ بهداشتي‌  درمهلت‌ تعيين‌ شده‌ اقدام‌ كند در صورت‌ عدم‌ رفع‌ موارد تخلف‌ ، دستور تعطيل‌ محل‌ و مهر و موم‌ و يالاك‌ و مهر آنرا صادر مي‌ نمايد و پس‌ از برطرف‌ شدن‌ نواقص‌ و تائيد مسؤول‌ بهداشت‌ محل‌ از واحدمربوطه‌ رفع‌ تعطيل‌ و فك‌ مهر و موم‌ خواهد شد . در تمام‌ موارد مذكور پرونده‌ جهت‌ رسيدگي‌ به‌دادگاه‌ صالحه‌ ارجاع‌ مي‌ گردد.

   مقررات‌ بهداشتي‌ ، وظايف‌ و مسؤوليتهاي‌ مسؤول‌ بهداشت‌ محل‌ و مأمورين‌ نظارت‌ ، مدت‌ زمانهاي‌لازم‌ براي‌ رفع‌ نواقص‌ بهداشتي‌ و سايرامور مربوطه‌ در اجراي‌ اين‌ ماده‌ واحده‌ در آئين‌ نامه‌ اجرايي‌اين‌ قانون‌ مشخص‌ خواهد شد.

 

تبصره‌1- صاحبان‌ مراكز  مزبور  در  صورتي ‌ كه‌  اقدامات‌  انجام‌  شده‌ را خلاف‌ قانون‌ و مقررات‌ بدانند مي‌ توانند به‌ مرجع‌ قضايي‌ صالح‌ شكايت‌ نمايند.

 

تبصره‌2- مأمورين‌ انتظامي‌ موظفند در تمام‌ مراحل‌ اجراي‌ عمليات‌ بازرسي‌ ، تعطيل‌ و مهر و موم‌ يا لاك‌ و مهر كردن‌ محل‌ ، همكاري‌ لازم‌ را با مأمورين‌ وزارت‌ بهداشت‌ ، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ به‌عمل‌ آورند.

 

تبصره‌3- آئين‌ نامه‌ اجرائي‌ اين‌ قانون‌ توسط وزارت‌ بهداشت‌ ، درمان‌ و آموزش‌ پزشكي‌ تدوين‌ مي‌گردد.

 

   قانون‌ فوق‌ مشتمل‌ بر ماده‌ واحده‌ در جلسه‌ علني‌ روز يكشنبه‌ مورخ‌ سيزدهم‌ آذر ماه‌ يكهزار و سيصدو هفتاد و نه‌ مجلس‌ شوراي‌ اسلامي‌ تصويب‌ و در تاريخ‌20/9/1379 به‌ تأئيد شوراي‌ نگهبان‌ رسيده‌است.

 

   در اجرای تبصره سه قانون اصلاح ماده 13 قانون مواد خوردني، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي آذر ماه 1379 مجلس محترم  شورای اسلامي ، بدينوسيله آئين نامه اجرايي ماده مذکور را مشتمل بر 5 فصل 95 ، ماده 54 ، تبصره و 46 بند بشرح ذيل تصويب مي نمايد.

 

  • فصل‌ اول‌ بهداشت‌ فردي‌

  • فصل‌ دوم‌  شرايط ساختماني‌ و بهداشتي‌ مراكز تهيه‌ ، توليد ، توزيع‌ ،نگهداري‌ و فروش‌ مواد غذايي‌ و اماكن‌ عمومي‌

  • فصل‌ سوم‌  وسايل‌ و لوازم‌ كار

  • فصل‌ چهارم‌  وظايف‌ مسئول‌ بهداشت‌ محل‌ و مأمورين‌ نظارت‌ و تكاليف‌ صاحب‌ يا مدير محلهاي‌ مشمول‌ قانون‌

  • فصل‌ پنجم‌: طبقه‌ بندي‌ اماكن‌ و مراكز و كارگاهها و كارخانجات‌ از لحاظ شمول‌ مواد اين‌ آئين‌ نامه‌

 

+ نوشته شده در  سه شنبه بیست و ششم آبان 1388ساعت 11:57  توسط داریوش محمدخانی  |